Źródliska w Łanach

,,ŹRÓDLISKA’’ w Łanach

panorama_zrodliskjpg [1013x221]


Fot. Panorama Źródlisk.jpg

We wsi Łany znajduje się bardzo ciekawy pomnik przyrody nieożywionej potocznie nazywany ,,Źródliskami”. Zgodnie z art. 40 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. z 2004 r., Nr.32, poz. 880) „Pomnikami przyrody są pojedyncze twory przyrody żywej i nieożywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości przyrodniczej, naukowej, kulturowej, historycznej lub krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami, wyróżniającymi je wśród innych tworów, okazałych rozmiarów drzewa, krzewy gatunków rodzimych lub obcych, źródła, wodospady, wywierzyska, skałki, jary, głazy narzutowe oraz jaskinie.” Do pomników przyrody nieożywionej należą: największe głazy narzutowe, tzw. eratyki oraz interesujące formy powierzchni ziemi np. źródła, wodospady, jary, skałki, wywierzyska, przełomy rzeczne, jaskinie, odkrywki itp.

zrodliska_w_lanachjpg [564x423]

Fot. Źródliska w Łanach.jpg

Źródlisko w Łanach jest to źródło wywierzyskowe uznane jako pomnik przyrody nieożywionej w 1996 roku (Dz. Urz. Nr 1 poz. 3 z 1996 r. Wojewody Tarnobrzeskiego). Zajmuje obszar kilkudziesięciu metrów kwadratowych, a strefa ochronna wynosi około 5 arów. Położone jest na gruntach wsi Łany (przylegającej do Mniszka) i stanowi własność wspólnoty wiejskiej. Źródliska położone są na krawędzi Wyżyny Lubelskiej i usytuowane pod skarpą lewego zbocza doliny rzeki Tuczyn na wysokości 151 m n. p. m. Jest to źródło podpływowe rzadko spotykane na Roztoczu i Wyżynie Lubelskiej. Wypływająca pod ciśnieniem hydrostatycznym woda uruchamia warstwę luźnych piasków, tworząc rzadko spotykane na taką skalę zjawisko bijących źródeł tzw. gejzerów. Podczas badań jakościowych wód źródlanych w Łanach bardzo interesująca okazała się temperatura wody. Wynosi ona niezmiennie od lat i niezależnie od pory roku 10,2 – 10,3°C. Jest to najwyższa temperatura wody, nienotowana w żadnym źródle na terenie Roztocza i Wyżyny Lubelskiej! Woda z tych źródeł ma dobry smak i niską zawartość chlorków. W niektórych analizach wykazywane były wartości najniższe z notowanych w wodach źródlanych w Polsce (zawartość Cl jest niższa niż 3 mg/l).

zrodliska_w_lanachpop2jpg [619x411]

Fot. Źródliska w Łanach2.jpg

Źródła w Łanach nie są wykorzystywane gospodarczo. Ze względu na to, iż jest to pomnik przyrody nieożywionej, miejsce zostało przeznaczone do małego ruchu turystycznego i jako miejsce wypoczynku dla mieszkańców. W roku 2012 dzięki wsparciu finansowemu Urzędu Gminy Gościeradów i pracy pracowników oraz mieszkańców wsi i gminy została zmodernizowana baza turystyczna. Obecnie znajdziemy tu altanki, ławki, stoły, miejsce na ognisko, podest oraz drewniane mostki malowniczo przewieszone nad gejzerkami. Cała ta mała drewniana architektura doskonale wpisuje się w wiejski charakter tego miejsca i podkreśla jego naturalność. Na tablicy informacyjnej ustawionej przy jednej z altanek znajdziemy uzasadnienie ochrony tych źródeł:

  1. Źródła w Łanach należą do dużych w skali regionu.

  2. W połączeniu z morfologią, doliną rzeczną i pokryciem terenu stanowią istotny element estetyki krajobrazu.

  3. Jest to rzadko spotykany w regionie duży wypływ ascensyjny (źródło podpływowe).

  4. Osobliwy – jedyny obiekt w skali Wyżyny Lubelskiej i Roztocza pod względem termiki wody.

  5. Bardzo ważny obiekt naukowo-dydaktyczny.

Należy także przypomnieć o zasadach obowiązujących w czasie pobytu na ,,Źródliskach”.

Zakazuje się:

  1. Rozkopywania, rozorywania najbliższego otoczenia źródliska.

  2. Lokalizowania w sąsiedztwie ,,dzikich” wysypisk śmieci lub rzucania śmieci wprost do źródeł.

  3. Mycia sprzętu rolniczego przy źródłach.

  4. Eksploatacji surowców mineralnych (piasku) w skarpie zbocza przylegającego do źródeł.

  5. Niszczenia roślinności w źródłach i najbliższym otoczeniu.

  6. Zasypywania wypływów źródlanych.

  7. Budowy ujęć wodnych w samym źródlisku, bliskim jego otoczeniu, a zwłaszcza w kierunku dopływu wody do źródliska (kierunek do Salomina i Szczeckich Dołów).

  8. Pogłębiania i skracania koryta rzeki Tuczyn na odcinku Łany - Mniszek.

  9. Pojenia zwierząt w samym źródlisku.

  10. Wznoszenia budowli hydrotechnicznych i piętrzeń wody poniżej źródeł, w wyniku których cofka spiętrzenia objęłaby chroniony obszar źródliska.

Nakazy:

  1. Nakazuje się utrzymywanie czystości przy źródłach – pomniku przyrody nieożywione.

zrodliska_w_lanach_zimajpg [687x456]

Fot. Źródliska zimą.jpg

Do Źródlisk w Łanach można dojechać drogą powiatową nr 2711 Gościeradów - Kosin. Po prawej stronie od drogi powiatowej, przed wjazdem na Źródliska, znajduje się parking, gdzie można pozostawić samochód. Naprawdę warto tu przyjechać, by odpocząć w tym malowniczym miejscu. Warto pamiętać, że w lecie na Źródliskach panuje przyjemny chłód, a zimą woda nie zamarza.

Magdalena Majcher

Wszelkie prawa zastrzeżone © Urząd Gminy Gościeradów

Realizacja: IDcom-web.pl

logo Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji

Informacja o dofinansowaniu Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji

Projekt "Budowa serwisu internetowego Gminy Gościeradów i jednostek jej podległych" współfinansowany przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji w ramach konkursu: Dofinansowanie budowy lub dostosowania stron internetowych podmiotów realizujących zadania publiczne do potrzeb osób niepełnosprawnych.