Kościół Parafialny w Gościeradowie

Kościół Parafialny w Gościeradowie

 

          Na temat początków organizacji parafialnych  w Polsce pisano  wiele , podając drugą połowę XII wieku za okres ich formowania się. Ponad wszelką wątpliwość parafia w Gościeradowie istniała już przed rokiem 1391, a w 1470 została powtórnie erygowana. Około roku 1523, Gościeradów przeszedł w ręce Tęczyńskich, z których Andrzej, wojewoda sandomierski, starosta chełmski i bełzki, był fundatorem nowego kościoła. Kilka lat później, bo w 1558 roku, dziedzic sąsiedniego Liśnika, arianin Jan Ostrowski, dopuścił się zabójstwa ówczesnego proboszcza w Gościeradowie księdza Andrzeja Pszonki. Co ciekawsze, ponad sto lat wcześniej w 1456 roku, z rak Trojana z Gościeradowskich, śmierć poniósł proboszcz ksiądz Piotr Czarny z Radomia.Do końca XVIII wieku parafia Gościeradów należała do diecezji krakowskiej
 i wchodziła w skład dekanatu urzędowskiego. Parafia wiele zawdzięczała kolejnym właścicielom Gościeradowa: Wybranowskim, Prażmowskim, Słupeckim, Krasińskim, Szembekom, Leszczyńskim, których majątek należał do największych w okolicy.kosciol_w_goscieradowie_nawa_glownajpg [539x778]

    Z parafią wiążą się nazwiska dwóch prymasów Polski: w połowie XVII wieku właścicielem majątku był arcybiskup Wacław Leszczyński, natomiast istniejąca do dziś kapliczka przy kościele została wybudowana w 1728 roku z fundacji biskupa poznańskiego Krzysztofa Szembeka, który został prymasem Polski w roku 1739. W kapliczce znajduje się rzeźba św. Jana Nepomucena.

        Pierwsze kościoły, które istniały w Gościeradowie, były budowane z drewna. Jeden z nich został wzniesiony pod koniec XIV wieku przez rodzinę Gościeradowskich. W roku 1657 Szwedzi zniszczyli kościół parafialny, prawdopodobnie drugi albo trzeci z kolei, wybudowany z drewna. Staraniem Romualda Wybranowskiego, chorążego urzędowskiego, w roku 1674 wybudowano drewniany kościół, który konsekrowano w 1728 roku. Świątynia ta istniała do roku 1926. Wyposażenie z tego kościoła
w większości przeniesione zostało w roku 1959 do kościoła w Grabówce.kosciol_parafialny_w_goscieradowiepopjpg [399x601]

    Obecny kościół budowano w latach 1908-1920, wg projektu Ksawerego Drozdowskiego w stylu nadwiślańskiego neogotyku. Niektóre opracowania podają, że autorem dokładnego projektu kościoła był Józef Dziekoński. W odtworzeniu historii budowy obecnej świątyni bardzo pomocnym jest tekst Jerzego Żywickiego, który powołując się na notatki prasowe w „Gazecie Lubelskiej” z czerwca 1905 roku, przybliża jej historię. Wspomniana notatka donosiła, że nowy kościół miał być murowany w stylu gotyckim według planu zaprojektowanego przez kolatora śp. Eligiusz Suchodolskiego, który tylko pod tym warunkiem legował na tę budowę 10.000 rubli. W swoim testamencie datowanym na 11 sierpnia 1892 roku, Eligiusz hr. Suchodolski zapisał: Całe moje dobra ziemskie Gościeradów (...) zapisuję dożywotnio bratu memu Edmundowi hrabiemu Suchodolskiemu, jako też wszelką gotówkę (...) z obowiązkiem spłacenia legatów poniżej wyrażonych, a mianowicie: na wymurowanie kościoła we wsi Gościeradowie parafialnego, znajdującego się w moich papierach, zapisuję rubli dziesięć tysięcy bez procentu (...). Nie wiadomo niestety, czy też przekazał on jakieś dokładniejsze instrukcje i plany budowli.

    W dzień św. Jana Chrzciciela 24 czerwca 1908 roku , odbyło się poświęcenie kamienia węgielnego, którego dokonał ks. Woroniecki. Akt założenia został spisany na pergaminie i w szklanym naczyniu umieszczony w fundamencie. Niespełna po miesiącu ukończono fundamenty, co potwierdza list komitetu budowy kościoła do biskupa lubelskiego z prośbą o ich poświęcenie. Dalsze prace postępowały równie sprawnie, a nad ich przebiegiem czuwał nie tylko komitet budowy
ale i Warszawskie Towarzystwo Dobroczynności.kosciol_w_goscieradowie_widok_od_zachrystiipopjpg [601x399]

          W czerwcu 1912 roku, gdy budowa była już na ukończeniu i wydawało się, że nic już temu
nie przeszkodzi, przerwano wszelkie prace. Powodem było najpierw całkowite wyczerpanie
się funduszy, a potem wybuch I wojny światowej. Dopiero w 1919 roku, kiedy proboszczem
w Gościeradowie został ks. Jan Markowski wznowiono prace budowlane. Dzięki nim ks. kanonik Józef de Campio Scipio, dziekan kraśnicki, dnia 30 października 1921 roku poświęcił ukończony kościół.kosciol_dronpopjpg [411x281]

Znajduje się on w południowej części miejscowości przy skrzyżowaniu dróg do wsi Łany
i Zdziechowice, na środku którego stoi kapliczka św. Jana Nepomucena z 1728 roku fundacji Krzysztofa Szembeka opata mogilskiego, biskupa poznańskiego, późniejszego arcybiskupa gnieźnieńskiego. Kościół zajmuje środek prostokątnego placu, który otacza współczesny mur 
z czterolistnymi ażurami oraz czterema neogotyckimi kapliczkami usytuowanymi w rogach placu kościelnego. Świątynia ma kształt wydłużonego krzyża łacińskiego. Głównym akcentem bryły kościoła jest wysoka wieża wyrastająca ze środka masywu frontowego. Jest ona czworoboczna
i czterokondygnacyjna, złożona z trzech uskokowo zmniejszających swój przekrój prostopadłościanów. Nakryta smukłą, ośmiopołaciową iglicą z koroną, zwieńczona krzyżem.

W latach II wojny światowej przy odwrocie Niemców w 1944 roku kościół poniósł duże straty, uderzony został 18 pociskami artyleryjskimi. Uszkodzenia naprawiono zaraz po wojnie w 1945 roku, dzięki inicjatywie proboszcza ks. Feliksa Kardasa. Uroczystej konsekracji świątyni pod wezwanie św. Jana Chrzciciela i św. Stanisława, dokonał 24 czerwca 1957 roku biskup lubelski Piotr Kałwa. Świątynię wyposażono w latach 50-tych w neogotyckie ołtarze, ambonę i konfesjonały zastępując nimi te pochodzące ze starego kościoła. W świątyni zachowało się wiele przedmiotów wyposażenia pochodzących ze starego kościoła: antepedium kurdybanowe z I połowy XVIII wieku, barokowa chrzcielnica z czarnego marmuru z II połowy XVIII wieku, obrazy z I połowy XIX wieku pędzla Aleksandra i Jana Danielewiczów, monstrancja promienista z 1648 roku fundacji Jana Scerby, 
dwa krzyże ołtarzowe z I połowy XIX wieku, trzy krucyfiksy procesyjne-barokowy z XVIII wieku, rokokowy z II połowy XVIII wieku, rokokowo-ludowy z XIX wieku, lichtarze cynowe z wieku XVIII oraz naczynia na wodę święconą, oraz organy 21 – głosowe, wybudowane przez firmę „
Braci Rieger
 w Jagerndorf (Austrya).
Zakupione w roku 1909 na wystawie rolniczej w Częstochowie. kosciol_w_goscieradowie_widok_od_zachrystiipopjpg [601x399]

W kolejnych latach kościół był kilkakrotnie remontowany i odnawiany. Pokrycie dachowe wymieniono w latach 1980-1985 z dachówkowego na miedziane, ułożono nowe posadzki. W 1989 roku pobito blachą miedzianą iglicę kościelnej wieży. Dzięki prywatnemu darczyńcy w roku 2005 kościół zyskał nowe malowanie wnętrza, a w roku bieżącym wykonano dwa witraże za ołtarzem głównym, na których przedstawione są postacie patronów kościoła. Po tych remontach dzisiejszy stan kościoła należy ocenić jako dobry.

Janusz Lubelczyk

kaplica_sw_jana_nepomucena_z_1728rjpg [858x570]

 

        Opracowano na podstawie pracy Marzeny Długosz Historia Gościeradowa - Wieś Gościeradów
 i ostatni hrabowie Suchodolscy,
pracy Haliny Błachnio Wielkie Rody Magnackie Kreatorami Historii Gościeradowa, artykułu Gościeradów (szkic historyczno-obyczajowy) z Gazety Lubelskiej z dnia 10 września 1894 roku, pracy Romana Bissa Organy w kościołach dekanatu Zaklików.

Wszelkie prawa zastrzeżone © Urząd Gminy Gościeradów

Realizacja: IDcom-web.pl

logo Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji

Informacja o dofinansowaniu Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji

Projekt "Budowa serwisu internetowego Gminy Gościeradów i jednostek jej podległych" współfinansowany przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji w ramach konkursu: Dofinansowanie budowy lub dostosowania stron internetowych podmiotów realizujących zadania publiczne do potrzeb osób niepełnosprawnych.